Wat is internetradio? Zo werkt radio luisteren via internet

Internetradio is radio die niet via de ether naar je toe komt, maar via internet. De zender stuurt zijn uitzending als een doorlopende audiostream naar een server, en jouw telefoon, laptop, smart speaker of internetradio-ontvanger speelt die stream live af. Je hebt geen FM-antenne of DAB±ontvanger nodig, alleen een internetverbinding en iets dat de stream kan afspelen. In dit artikel leggen we uit hoe dat technisch werkt, wat het verschil is met FM en DAB+, wat je nodig hebt, hoeveel data het kost en wat je doet als de stream hapert.

Kort samengevat

• Internetradio (ook webradio of online radio) is een radio-uitzending die via internet als live audiostream wordt verspreid.
• De zender zet zijn geluid digitaal op een streamingserver, die het in kleine datapakketjes naar jouw speler stuurt. Die buffert even en speelt het vrijwel direct af.
• Het grote verschil met FM en DAB+ is de route: geen etherfrequentie, maar internet. Daardoor luister je ook buiten het zendgebied, maar zonder internet ook niet.
• Geluidskwaliteit en dataverbruik hangen af van de bitrate: een stream van 128 kbps kost ongeveer 58 MB per uur.
• Je luistert via browser, app, smart speaker, smart-tv, autosysteem of een losse internetradio.

Inhoudsopgave

• Internetradio in gewone woorden
• Hoe werkt internetradio?
• Internetradio, FM en DAB+ naast elkaar
• Wat heb je nodig om online radio te luisteren?
• Welke zenders hoor je via internetradio?
• Live radio, terugluisteren en podcasts
• Geluidskwaliteit en dataverbruik
• Als de stream hapert: zo los je het op
• Onze kijk op internetradio
• Luister meteen, gratis of zonder advertenties
• Veelgestelde vragen over internetradio
• Bronnen

Internetradio in gewone woorden

Bij gewone radio zendt een station een signaal uit via een zendmast. Je radio vangt dat signaal op als je binnen bereik bent en op de juiste frequentie staat. Bij internetradio is die zendmast vervangen door internet. Internetradio is een digitale audiodienst die via internet wordt verzonden, en je komt het onder veel namen tegen: online radio, webradio, streamingradio of IP-radio. Ze betekenen allemaal hetzelfde.

Het woord “internetradio” wordt in winkels en reviews ook voor iets anders gebruikt: een fysiek apparaat. Een internetradio in die zin is een kastje met speaker dat je via wifi op internet aansluit, vaak gecombineerd met DAB+ en FM. Het apparaat is alleen de ontvanger. De techniek erachter, de stream, is dezelfde als wanneer je op je telefoon of laptop luistert.

Belangrijk om te weten: internetradio is live. Je hoort wat er op dat moment wordt uitgezonden, net als op FM. Bij webradio wordt het geluid meestal via een zogenoemde stream verspreid: je download geen bestand dat je later afspeelt, maar krijgt een doorlopende stroom geluid binnen. Dat maakt het anders dan een podcast of een gemiste uitzending, waarover verderop meer.

Hoe werkt internetradio?

Achter elke druk op de playknop zit een vaste keten. In vier stappen gaat het zo:

1. De zender digitaliseert het geluid. Wat de dj in de studio zegt en draait, wordt omgezet in digitale audio en gecomprimeerd met een codec. Veelgebruikte formaten zijn onder meer MP3, AAC+, Ogg Vorbis en Ogg Opus. Compressie maakt het bestand kleiner, zodat het soepel over internet kan.
2. De stream gaat naar een streamingserver. De zender stuurt die digitale audio naar een server, vaak bij een gespecialiseerde partij. Die server is het punt waar alle luisteraars verbinding mee maken. Hoe meer luisteraars, hoe meer capaciteit de server moet leveren.
3. De server verstuurt kleine datapakketjes. Zodra jij op afspelen drukt, maakt je apparaat verbinding met de server. Die stuurt de audio in kleine stukjes over het internet naar jou, via je wifi of mobiele netwerk.
4. Jouw speler buffert en speelt af. Je browser of app verzamelt eerst een paar seconden audio in een buffer en begint dan te spelen. Terwijl jij luistert, komen de volgende pakketjes binnen. Die buffer vangt kleine schommelingen in je verbinding op, zodat je niets merkt van een korte hapering.

Waarom internetradio iets achterloopt

Die buffer heeft een bijwerking. Omdat je speler eerst een stukje audio opslaat voordat hij begint, loopt internetradio een paar seconden achter op FM of DAB+. Daar komt de tijd bij die het coderen en versturen kost. Meestal merk je dat niet, tot je naast iemand staat die dezelfde zender op FM heeft aanstaan en jullie het tijdsein of een doelpunt op een ander moment horen. Voor gewoon luisteren maakt het niets uit. Wie een wedstrijd live in het stadion volgt en tegelijk de radio aanzet, hoort de commentator wel iets na de werkelijkheid.

Internetradio, FM en DAB+ naast elkaar

De drie manieren van radio luisteren verschillen vooral in hoe het signaal bij je komt. DAB+ is digitale radio via de ether: net als FM gebruikt het een radiofrequentie, alleen digitaal. Volgens de Rijksoverheid levert dat tegenover analoge FM een hogere geluidskwaliteit, extra informatie op je scherm en meer zenders binnen dezelfde frequentieruimte op. Internetradio gebruikt helemaal geen etherfrequentie.

Waarom heeft internetradio zoveel meer zenders? Omdat etherfrequenties schaars zijn. Voor het gebruik van radiofrequenties kan een vergunning nodig zijn, en de overheid verdeelt die ruimte. Zo werden in 2023 negen landelijke commerciële pakketten geveild die tot 2035 lopen. Een stream heeft zo’n frequentie niet nodig. Daardoor kan ook een kleine themazender of een lokale omroep gewoon online uitzenden, en kun je een regionale zender als Radio Noord net zo goed in Maastricht als in Groningen beluisteren.

Dat betekent niet dat FM en DAB+ overbodig zijn. FM was ten tijde van het overheidsrapport nog steeds de meest beluisterde vorm, onder meer via de wekkerradio, in de auto en op het werk. De ether werkt ook als internet en mobiel netwerk wegvallen. Internetradio is dus vooral een aanvulling met meer keuze en een groter bereik. Wie de twee ethervormen beter wil vergelijken, leest ons stuk over DAB+ en FM naast elkaar.

Wat heb je nodig om online radio te luisteren?

Kort gezegd: een internetverbinding en een apparaat dat audio kan afspelen. Een antenne, extra kastjes of een ingewikkelde installatie zijn niet nodig. In de praktijk luister je zo:

• Browser op je computer of laptop. Ideaal voor thuiswerkers en op kantoor: tabblad open, zender kiezen, klaar.
• Smartphone of tablet. Via een app of de mobiele website, met koptelefoon of via bluetooth op een speaker.
• In de auto. Je telefoon koppel je met Android Auto of Apple CarPlay aan het scherm van je auto, zodat je niet op je telefoon hoeft te tikken. Hoe dat met Android werkt, lees je in onze uitleg over online radio luisteren met Android Auto.
• Smart speaker of smart-tv. Handig in de keuken of woonkamer, vaak te bedienen met je stem of een app.
• Losse internetradio. Een apparaat met wifi en een eigen speaker, vaak met DAB+ en FM erbij. Fijn voor wie liever aan een knop draait dan op een scherm tikt.

Je verbinding hoeft niet supersnel te zijn. Een radiostream vraagt maar een fractie van wat videostreaming vraagt. Stabiliteit is belangrijker dan snelheid: een gewone wifiverbinding of een redelijk 4G- of 5G-signaal is ruim voldoende.

Welke zenders hoor je via internetradio?

Vrijwel elke Nederlandse zender heeft tegenwoordig een livestream. Dat geldt voor de landelijke publieke en commerciële zenders, maar ook voor regionale omroepen, lokale stations en zenders die alleen online bestaan. Een paar voorbeelden van wat je op Luisterradio vindt:

• Nieuws en talk: BNR Nieuwsradio voor economie en actualiteit, ALLsportsradio voor sport.
• Regionaal: Radio Oost en Radio Noord voor nieuws en muziek uit je eigen regio, ook als je daar niet (meer) woont.
• Muziek: Radio Veronica voor rock en pop, Joy Radio voor easy listening.
• Themakanalen: Radio 10 Disco Classics of de rustige klassieke en hedendaagse muziek van Concertzender De Gehoorde Stilte.

Juist die themakanalen zijn het voordeel van internetradio. Veel grote zenders hebben naast hun hoofdstream extra online kanalen met één genre of één decennium, die je via FM nooit zou horen. Daardoor kies je je zender op stemming of activiteit: rustige muziek tijdens geconcentreerd werk, disco tijdens het koken, nieuwsradio in de file.

Live radio, terugluisteren en podcasts

In apps en op websites staan live radio, gemiste uitzendingen en podcasts vaak door elkaar. Toch zijn het drie verschillende dingen:

• Live radio (internetradio): de uitzending van dit moment. Je kunt niet terugspoelen of vooruitspoelen. Kies dit voor nieuws, verkeer, sport en de dj die op dit moment draait.
• Terugluisteren: een eerder uitgezonden programma dat de zender als opname beschikbaar maakt. Handig als je een interview hebt gemist.
• Podcast: audio die vanaf het begin is gemaakt om op elk moment te luisteren, in afleveringen die je kunt downloaden.

Wie actualiteit wil, kiest live; wie flexibiliteit wil, kiest terugluisteren of een podcast. Bij kinderen werkt dat onderscheid ook: live radio staat vaak gewoon op de achtergrond, terwijl een verhaal-podcast juist om aandacht vraagt. Wie dat bewust wil inzetten, vindt ideeën in dit stuk over luistervaardigheid bij kinderen trainen met podcasts.

Geluidskwaliteit en dataverbruik

De kwaliteit van internetradio hangt af van de stream die de zender aanbiedt. Bitrate, samplefrequentie en mono of stereo bepalen mede hoe goed het klinkt. De bitrate, uitgedrukt in kilobit per seconde (kbps), is het getal dat je het vaakst tegenkomt. Hoe hoger, hoe meer detail, maar ook hoe meer data. Moderne codecs als AAC klinken bij een lagere bitrate vaak net zo goed als MP3 op een hogere.

Het dataverbruik reken je zelf uit: bitrate × 3.600 seconden ÷ 8 geeft het aantal kilobytes per uur. Dat levert dit op:

Die getallen komen overeen met wat gebruikers op het KPN-forum over online radio op je mobiel noemen: van bijna 29 MB per uur bij 64 kbps tot 144 MB bij de hoogste kwaliteit. Een forens die elke werkdag een uur online radio luistert in gangbare kwaliteit, verbruikt dus ruim 1 GB per maand. Thuis en op kantoor op wifi merk je daar niets van. Onderweg loont het om je bundel te kennen en, als je app dat aanbiedt, een lagere kwaliteit te kiezen voor nieuws en talk.

Als de stream hapert: zo los je het op

Buffering of korte stiltes hebben bijna altijd met de verbinding te maken, niet met je apparaat. De buffer vangt kleine schommelingen op, maar een structureel slechte verbinding lost hij niet op. Werk deze lijst af:

1. Test een andere zender. Hapert alleen die ene stream, dan ligt het waarschijnlijk bij de zender of zijn server. Probeer het later opnieuw.
2. Wissel van verbinding. Zet wifi uit en probeer mobiel internet, of andersom. Zo zie je snel waar het probleem zit.
3. Kom dichter bij je router, of gebruik een wifi-versterker in de kamer waar je luistert.
4. Probeer browser en app los van elkaar. Werkt het in de browser wel en in de app niet, dan helpt het vaak om de app bij te werken of opnieuw te starten.
5. Let onderweg op je signaal. In de trein of op de snelweg zijn er stukken met slecht bereik. Daar kan een stream even wegvallen, waar FM of DAB+ wel doorloopt.

Voor Nederlanders in het buitenland geldt hetzelfde rijtje. Meestal is een probleem met een stream daar een kwestie van het lokale netwerk of hotel-wifi. Soms mag een zender een uitzending, zoals bepaalde sportwedstrijden, door rechten niet overal ter wereld laten horen.

Onze kijk op internetradio

Wij zien internetradio niet als de vervanger van FM of DAB+, maar als de manier om radio te luisteren zonder de grenzen van een zendmast. Een wekkerradio op FM in de slaapkamer is prima. Maar wie thuiswerkt achter een laptop, in Spanje woont en zijn regionale omroep mist, of in de auto iets anders wil dan de vijf zenders die de autoradio vindt, heeft meer aan een stream.

Wat ons in de praktijk het meest opvalt: luisteraars haken zelden af op geluidskwaliteit, maar wel op gedoe. Een stream die lang laadt, een site vol pop-ups, een zender die je eerst moet zoeken. Daarom hebben we Luisterradio zo eenvoudig mogelijk gemaakt. Je opent de site, kiest een zender en luistert, zonder installatie. Je favorieten bewaar je in Mijn Favorieten en die synchroniseren tussen je apparaten, zodat je op je telefoon verder luistert waar je op je laptop bent gebleven. Met live trackherkenning zie je welk nummer er draait, en via airplay-statistieken en charts zie je wat zenders het meest draaien.

Ons advies: kies je luistervorm op de plek waar je luistert. Ether waar je zeker wilt zijn van ontvangst, internet waar je keuze en bereik wilt.

— Michael

Luister meteen, gratis of zonder advertenties

Op Luisterradio luister je gratis naar meer dan honderd Nederlandse radiozenders: landelijk, regionaal en themakanalen, in je browser, via de web-app of met onze mobiele apps. Liever zonder advertenties? Met Luisterradio Plus luister je advertentievrij voor € 1,49 per maand of € 12 per jaar.

Veelgestelde vragen over internetradio

Is internetradio gratis?

Luisteren naar internetradio is meestal gratis: zenders bieden hun livestream zonder kosten aan en platforms zoals Luisterradio zijn gratis te gebruiken. Wel verbruik je data. Op wifi kost dat niets extra, onderweg gaat het van je mobiele bundel af.

Heb ik een speciale internetradio nodig?

Nee. Een smartphone, tablet, laptop, smart speaker of smart-tv is genoeg. Een losse internetradio is vooral handig als je een vast apparaat met eigen speaker en knoppen wilt, bijvoorbeeld in de keuken.

Kan ik in het buitenland naar Nederlandse radio luisteren?

Ja, zolang je internet hebt. Omdat internetradio niet aan een zendmast gebonden is, hoor je je Nederlandse zender ook in het buitenland. Bij sommige sportuitzendingen kunnen uitzendrechten wel beperkingen opleggen.

Waarom loopt internetradio achter op gewone radio?

Je speler bouwt eerst een korte buffer op en het coderen en versturen van de stream kost tijd. Daardoor hoor je de uitzending een paar seconden later dan via FM. Voor gewoon luisteren merk je daar niets van.

Werkt internetradio zonder internet?

Nee. Zonder verbinding komt er geen stream binnen, en bij een zwak signaal kan de stream haperen. Wil je ook zonder internet radio horen, dan heb je een FM- of DAB±ontvanger nodig.

Bronnen

• Internet radio – Wikipedia
• Webradio – Wikipedia
• Staat van radio in Nederland – Rijksoverheid
• Verdeling frequenties voor telecommunicatie – Rijksoverheid
• Negen commerciële radiostations gaan na veiling tot 2035 landelijk uitzenden – Rijksoverheid
• Verbruik MB’s met online radio – KPN Community

Aanbevelingen

• Radio luisteren zonder app: zo luister je direct in je browser
• Nederlandse radio luisteren in het buitenland: zo doe je dat
• Radiohits blijven populair: traditionele omroepen in het streamingtijdperk